Το παιδί μου πάει Α’ Λυκείου: Πρέπει να αγχωθούμε από τώρα για τις Πανελλήνιες;

Η μετάβαση από το Γυμνάσιο στην Α’ Λυκείου είναι μια μεγάλη αλλαγή τόσο για τα παιδιά όσο και για τους γονείς. Πολλές οικογένειες ξεκινούν ήδη από την πρώτη τάξη του Λυκείου να σκέφτονται τις Πανελλήνιες εξετάσεις, την επιλογή κατεύθυνσης, το αν χρειάζεται φροντιστήριο στην Α’ Λυκείου ή ιδιαίτερα μαθήματα και πώς πρέπει να γίνει η σωστή προετοιμασία χωρίς υπερβολικό άγχος. Πόσο νωρίς πρέπει τελικά να ξεκινήσει η προσπάθεια; Πρέπει ένα παιδί 15 ετών να μπει από τώρα σε πρόγραμμα Πανελληνίων ή η Α’ Λυκείου είναι μια χρονιά προσαρμογής, οργάνωσης και ανακάλυψης των δυνατοτήτων του;

Η κόρη μου φέτος, εν έτει 2026, θα πάει στην Α’ Λυκείου και έχω την αίσθηση ότι ξαφνικά μπήκαμε σε μια νέα πίστα. Όχι μόνο επειδή αλλάζει βαθμίδα, αλλά γιατί γύρω μας ξεκίνησαν ήδη οι συζητήσεις που όλοι οι γονείς λυκείου γνωρίζουν καλά.

«Τι θα κάνει μετά το Λύκειο;»

«Ξέρει ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσει;»

«Θα πάει φροντιστήριο;»

«Έχεις βρει καλό μαθηματικό;»

Και κάπου εκεί αναρωτιέμαι: Μήπως τελικά τα παιδιά μας δίνουν Πανελλήνιες πολύ πριν φτάσουν στην Γ’ Λυκείου; Μήπως το άγχος των εξετάσεων ξεκινάει από την Α’ Λυκείου ή ακόμα νωρίτερα;

Αυτό είναι ένα άρθρο που πράγματικά δεν ξέρω αν θα δώσει λύση σε εσάς ή αν είναι ένας τρόπος να βγάλω τα εσώψυχά μου και να μοιραστώ μαζί σας τα άγχη, τις αντιρρήσεις και τις σκέψεις μου. Ίσως τελικά να είναι λίγο και από τα δύο. Γιατί όσο μεγαλώνουν τα παιδιά μας, τόσο περισσότερο συνειδητοποιούμε ότι δεν υπάρχουν έτοιμες απαντήσεις. Υπάρχουν μόνο επιλογές, πληροφορίες και πολλή συζήτηση μέσα στην οικογένεια.

Οι σκέψεις μιας μαμάς υδροχόου για το Λύκειο

Όλα κι όλα! Όταν είσαι μαμά υδροχόος, οι σκέψεις σου είναι ανάμεσα στο “θέλω να βοηθήσω το παιδί μου να πετύχει όλα όσα αξίζει” και στο “μια ζωή την έχουμε, δεν θα μας τρελάνετε κιόλας”. Τα παιδιά μας δεν είναι μόνο επίδοξοι φοιτητές αλλά παιδιά στην εφηβεία που ναι μεν μπαίνουν στο Λύκειο αλλά χρειάζονται και χρόνο για τον εαυτό τους. Και κάπως έτσι νιώθω πραγματικά διχασμένη!

Η κόρη μου είναι μια πολύ καλή μαθήτρια – όσον αφορά στους βαθμούς και στην συμπεριφορά – αλλά τίποτα από αυτά δεν κρίνει το αποτέλεσμα των πανελληνίων δυστυχώς. Κανένας καλός βαθμός στις προηγούμενες χρονιές δεν σου εγγυάται ότι θα περάσεις στην σχολή που θέλεις και καμία ευγενική συμπεριφορά και καλή καρδιά δεν σε προετοιμάζει για την ψυχολογική πίεση που θα περάσεις. Οπότε πως πρέπει να βοηθήσω το παιδί μου που μπαίνει στο Λύκειο και τι προσέγγιση να ακολουθήσω. Την χαλαρή του υδροχόου ή της μαμάς που “περνάει τα πάντα από κόσκινο”;

Τι χρειάζεται πραγματικά ένα παιδί στην Α’ Λυκείου και ποιοι παράγοντες θα παίξουν ρόλο στις επιλογές μας;

Που όμως βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση της Α’ Λυκείου; Σίγουρα, όχι να ξεκινήσει το παιδί μια κούρσα αντοχής από τώρα, αλλά να μάθει τις δεξιότητες που θα χρειαστεί όταν πραγματικά έρθει η ώρα: να οργανώνεται, να ζητά βοήθεια, να διαχειρίζεται τον χρόνο του και να πιστεύει ότι μπορεί να τα καταφέρει. Συγκεκριμένα πιστεύω ότι θα πρέπει:

• να μάθει να διαβάζει σωστά
• να καλύψει τυχόν κενά
• να αποκτήσει αυτονομία
• να εξασκήσει επιμονή και επιμονή
• να κάνει practise στην “παπαγαλία” (έλα μην το αρνείσαι ότι θα χρειαστεί)
• να εξασκήσει την κριτική του σκέψη

Μέχρι εδώ όλα καλά, ίσως και να τα ξέρουμε λίγο πολύ όλα αυτά. Τι γίνεται όμως όταν πρόκειται για την παραπαιδεία και τις πρώτες ερωτήσεις που έρχονται του τύπου: “θα πάει φροντιστήριο ή θα κάνει ιδιαίτερα;”, “έχεις κάποιον καλό μαθηματικό” (λες κι αν ήταν κακός θα τον πρότεινες, “Τι κατεύθυνση θα ακολουθήσει;”, “είναι καλή στα αρχαία;” Ρε παιδιά, μόλις τελείωσε το γυμνάσιο και είναι μετά βίας 15 χρονών. Δώστε του λίγο χώρο να αναπνεύσει! Όχι γιατί δεν πρέπει να σκεφτούμε το μέλλον του, αλλά γιατί το μέλλον του δεν χρειάζεται να αποφασιστεί ολόκληρο μέσα σε ένα καλοκαίρι.

Αν κάποτε λέγαμε ότι στα 18 είναι δύσκολο να ξέρεις τι θέλεις να σπουδάσεις, τώρα σου ζητάνε να κάνεις το ίδιο από τα 14! Πρέπει να ξέρεις τι θέλεις να σπουδάσεις από νωρίς για να επικεντρωθείς στα μαθήματα της κατεύθυνσης ήδη από το γυμνάσιο, να ξεκινήσεις ιδιαίτερα ή φροντιστήριο ώστε να μην χάσεις ούτε οξεία.

Και μετά είμαστε κι εμείς οι μαμάδες (και δεν βγάζω τον εαυτό μου απ’ έξω) που λέμε, “προσπάθησε να είσαι καλή σε όλα για να έχεις επιλογές”. Φιλελεύθερες από τη μία και δήθεν χωρίς να τα αγχώνουμε αλλά η ουσία είναι ότι και αυτό έχει ένα στόχο. Τις πανελλήνιες! Και κάπου εκεί λέω ότι τελικά ό,τι κι αν πεις, είναι τόσο βαθιά φυτεμένος ο σπόρος των εξετάσεων που είσαι “γιαλαντζί φιλελεύθερος”.

Αρα, τι λέτε και τι κάνουμε τελικά; Πως διαχειριζόμαστε εμείς ως γονείς το θέμα των πανελληνίων; Γιατί όταν το παιδί σου έχει αυτό που λέμε potentials, δηλαδή δυνατότητες, πως να το αφήσεις στην μοίρα του και χωρίς καθοδήγηση ή επιλογές;

Επιλογές, επιλογές, επιλογές: Χρειάζεται φροντιστήριο στην Α’ Λυκείου; Ή μήπως τελικά να κάνει ιδιαίτερα;

Και επειδή ξέρω ότι πολλές φορές οι γονείς ψάχνουμε την “σωστή” απόφαση, θα πω το εξής: η σωστή απόφαση δεν είναι ίδια για κάθε παιδί. Είναι αυτή που ταιριάζει στον χαρακτήρα του παιδιού, στις ανάγκες του και στις δυνατότητες της οικογένειας.

Εφτασε λοιπόν το καλοκαίρι πριν την Α’ λυκείου και προσωπικά αποφασίσαμε με τον άντρα μου ότι η Μελίτα δεν θα πάει φροντιστήριο ακόμα. Ναι, θα κάνει κάποια ιδιαίτερα κυρίως στα φιλολογικά και αν χρειαστεί για τα πιο θετικά θα το δούμε μέσα στην χρονιά ίσως με μερικά μαθήματα πριν από διαγωνίσματα.

Αν είναι σωστή η απόφαση που πήραμε; Ποιος ξέρει; Οι επιλογές ήταν πολλές. Φροντιστήριο μετά το σχολείο – που προσωπικά το σιχαίνομαι γιατί νιώθω ότι τα παιδιά είναι επί 8-10 ώρες καθισμένα σε ένα θρανίο, ιδιαίτερα σε φιλολογικά και θετικά ώστε να διατηρήσει παντού τους καλούς της βαθμούς, να μειώσουμε τον χρόνο του πήγαινέλα και να αφήσουμε όλες τις πόρτες ανοιχτές και η τρίτη (αυτή που αποφασίσαμε τελικά) να κάνει έκθεση και αρχαία – που ούτως ή άλλως κάνει για μία ώρα την εβδομάδα από το γυμνάσιο – γιατί θέλαμε να την βοηθήσουμε στην έκφραση του γραπτού και του προφορικού λόγου – και αν χρειαστεί να κάνει περιστασιακά μαθηματικά και φυσική σε περίπτωση που δεν έχει καλό καθηγητή στο σχολείο.

Το τι θα κάνετε εσείς σίγουρα δεν θα το κρίνω εγώ; Τι περίμενες να σου δώσω απάντηση; Έλα, κανείς δεν μπορεί να σου πει τι θα κάνεις εσύ στην οικογένειά σου; Ξέρω εγώ τι χρήματα έχεις, που είναι ή δεν είναι καλό το παιδί σου ή ποιοι είναι οι στόχοι του! Συνέχισε όμως να διαβάζεις γιατί το food for though είναι αυτό που θα σε βοηθήσει να ξεδιαλύνεις τις σκέψεις σου.

Random σκέψεις: Μια από τις μεγαλύτερες μάστιγες είναι η αγωνία για το τι καθηγητές θα έχει! Πλέον έχει γίνει σαν να παίζεις τζόκερ; Θα είναι καλός ο καθηγητής ή η καθηγήτρια; Θα εξηγεί καλά το μάθημα; Θα δείχνει ενδιαφέρον για τα παιδιά; Γκρρρ! Το χειρότερό μου! Στην περίπτωση της κόρης μου μάλιστα που δίνει τεράστια σημασία στην προσωπικότητά των καθηγητών, αλήθεια σας λέω ίσως αυτό να είναι και η μεγαλύτερη ανησυχία μου.

Στην γ γυμνασίου τα περιστασιακά ιδιαίτερα στα θετικά μαθήματα και στα αρχαία χρειάστηκαν γιατί οι καθηγητές δυστυχώς δεν είχαν καθόλου μεταδοτικότητα και όχι δεν είμαι άδικη! Το να μπορείς να μεταφέρεις την γνώση ώστε να γίνει κατανοητή από τους μαθητές είναι ένα skill που δυστυχώς δεν το έχουν όλοι και είναι λογικό μέχρι ένα σημείο.Το να μην υπάρχει όμως ενδιαφέρον για το αν οι μαθητές κατανοούν το μάθημα είναι κάτι που τελικά πληρώνουν τα παιδιά και οι οικογένειες, γιατί αναγκάζονται να αναζητήσουν βοήθεια εκτός σχολείου.

Πριν αποφασίσετε τι θα κάνει στην Α’ Λυκείου

Εχοντας όλες τις παραπάνω σκέψεις στο μυαλό μου και προσπαθώντας να τα βάλω όλα σε μια σειρά, μίλησα με την αδερφή μου και φίλες μου που είχαν μεγαλύτερα παιδιά και κατέληξα σε κάποια δεδομένα που πρέπει να λάβω υπόψη μου πριν ξεκινήσει το σχολείο και πάρω τις παραπάνω αποφάσεις.

• Έχει κενά από το Γυμνάσιο;
• Μπορεί να οργανώσει μόνη της το διάβασμά της;
• Ξέρει να διαβάζει ή απλά έχει μάθει να κάνει εργασίες και να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του σχολείου;
• Έχει αυτοπεποίθηση και σε ποια μαθήματα ή φοβάται τα πιο “δύσκολα” μαθήματα;
• Χρειάζεται εξωτερική πίεση για να μελετήσει;
• Ο στόχος μας ως οικογένεια είναι η κάλυψη κενών (ή μη δημιουργία τους) ή απλά ο φόβος ότι “όλοι πάνε” και δεν θέλω το δικό μου παιδί να “μείνει στην απέξω;”

Νομίζω ότι αν απαντήσετε ως οικογένεια σε αυτά τα ερωτήματα με ειλικρίνεια η απάντηση για το τι πρέπει να κάνετε για το δικό σας παιδί θα έρθει από μόνη της.

Πόσο κοστίζει ένας μαθητής στην Α’ Λυκείου;

Και ωραία λέμε όλα τα παραπάνω αλλά το οικονομικό κομμάτι είναι μια πραγματική συζήτηση που πρέπει να κάνουμε ως οικογένεια. Δεν μπορούν όλες οι οικογένειες να ακολουθήσουν το ίδιο μοντέλο και αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί τους έχει λιγότερες πιθανότητες σε καμία περίπτωση!

Το να σας βάλω μια λίστα με όλα τα πιθανά έξοδα ενός παιδιού στην πρώτη λυκείου θεωρώ ότι είναι λίγο περιττό καθώς κάθε οικογένεια έχει τη δική της λίστα. Αλλοι έχουν περισσότερα από ένα παιδιά, άλλα παιδιά έχουν τελειώσει με τις ξένες γλώσσες αλλα κάνουν 1-2 αθλήματα. Το θέμα δεν είναι η λίστα, είναι η δική σας απόφαση για το πόσα έχετε ή θέλετε να ξοδέψετε.

Προσωπικά πιστεύω ότι έχοντας μπροστά μας 2 χρόνια αρκετών εξόδων, ας αφήσουμε την Α λυκείου να μας κάνει την χάρη να μας μείνει και κανένα φράγκο στην τσέπη. Μην νιώθετε λοιπόν ότι πρέπει να εξαντλήσετε όλες τις οικονομικές και ψυχικές σας δυνάμεις από την Α’ Λυκείου. Τα επόμενα χρόνια έχουν αρκετές απαιτήσεις και χρειάζεται κι εμείς ως οικογένεια να έχουμε αντοχές.

Από την άλλη φυσικά υπάρχουν και όσοι έχουν ήδη πάρει απόφαση ότι τα παιδιά τους θα σπουδάσουν είτε σε κάποιο ιδιωτικό πανεπιστήμιο είτε στο εξωτερικό και φυσικά κρατούν τα έξοδα των ιδιαιτέρων και των φροντιστηρίων για μετά το τέλος του σχολείου. Όλα δεκτά γιατί οι αποφάσεις της κάθε οικογένειας είναι προσωπικές!

Τελικά να αγχωθώ;

Τώρα, τι να σας πω! Ως γνήσιος υδροχόος θα σας πω φυσικά να μην αγχωθείτε. Ως μαμά όμως που ζει και λειτουργεί μέσα σε μια κοινωνία με ένα κακό εκπαιδευτικό σύστημα, η απάντησή μου είναι ότι οι ανησυχίες μας (όχι απαραίτητα το άγχος) είναι λογικές και θα μας καταβάλλουν ίσως κάποια στιγμή στα επόμενα τρία χρόνια. Αλλά όχι και από τώρα βρε παιδιά.

Αυτό που θα σας πρότεινα στην πρώτη λυκείου είναι ίσως μια επίσκεψη σε ένα σχολικό σύμβουλο ώστε να ξεκαθαρίσει το τοπίο σχετικά με τα ενδιαφέροντα ή τα ταλέντα του παιδιού και το δεύτερο που θα σας πρότεινα είναι να μάθετε (να μάθουμε!) όλοι να ακούτε τα παιδιά σας. Δεν χρειάζεται συνέχεια να μιλάτε και να νουθετείτε. Ακούστε τα! Ίσως αυτή να είναι η λύση ώστε να μην αγχωθούμε για το τι θα γίνει σε τρία χρόνια από τώρα.

• Επαγγελματικός Προσανατολισμός στο Λύκειο: το κλειδί για την επιτυχία των μαθητών
• Πώς βοηθάμε ένα παιδί να βρει τα ταλέντα και τις κλίσεις του;
• Επαγγελματικός προσανατολισμός για μαθητές. Πόσο σημαντικός είναι;

Ρωτήστε τα πως σκέφτονται το μέλλον τους, αν έχουν στόχους, αν έχουν διάθεση να διαβάσουν, αν πιστεύουν ότι μπορούν και θέλουν να μπουν σε αυτή την διαδικασία των πανελληνίων. Και όπως πάντα λέω! Κανείς δεν χάνεται αν δεν περάσει στις πανελλήνιες και φυσικά υπάρχουν τόσες πολλές επιλογές για μετά που πραγματικά δεν πρέπει να μένουμε κολλημένοι.

Ανεξάρτητα όμως με το μέλλον, ΤΩΡΑ είναι η ώρα να βρεθείς κοντά στο παιδί σου και να μοιραστείς μαζί του τις σκέψεις σου. Ίσως τελικά αυτό είναι που θα σε βοηθήσει να βρεις τις απαντήσεις που ψάχνεις! Γιατί στο τέλος της ημέρας, ο στόχος μας δεν είναι μόνο να περάσει το παιδί μας σε μια σχολή. Είναι να μεγαλώσει ένας άνθρωπος που ξέρει τον εαυτό του, μπορεί να προσπαθεί, να αποτυγχάνει, να ξανασηκώνεται και να επιλέγει τον δρόμο του. Και αυτό δεν ξεκινάει στη Γ’ Λυκείου. Ξεκινάει πολύ νωρίτερα.